Zainteresowany usługami architekta lub projektanta wnętrz? Przejrzyj naszą ofertę
Istniejące wieżowce
Wieżowce w budowie
Planowane wieżowce
Zabytki i pomniki
Inne

PASTa

Podstawowe dane:

Całkowita wysokość: 52 m
Liczba kondygnacji: 11
Rok zbudowania: 1908
Projektant: Bronisław Brochowicz-Rogoyski
Lokalizacja: ul. Zielna 39

Jeżeli komuś wydaje się, że Pałac Kultury był pierwszym warszawskim wieżowcem, jest w błędzie. Drapacze chmur buduje się w stolicy od dawna, a konkretnie od 1908 roku, bo wtedy właśnie, przy ulicy Zielnej, niedaleko jej skrzyżowania z ulicą Królewską, została wybudowana Centrala Telefoniczna Cedergren, później zwana Polską Akcyjną Spółką Telefoniczną, w skrócie PASTa. To pierwszy warszawski budynek zasługujący na miano wieżowca.

Gmach był jedną z pierwszych tak dużych konstrukcji żelbetowych. Dolna część budynku powstała w latach 1904-05, a górna w latach 1906-08. Budynek wzniesiono dla szwedzkiej firmy telefonicznej 'Cedergren', a w 1922 roku stał się siedzibą Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej, od skrótu tej nazwy pochodzi nazwa budynku. Przez sześć lat od wybudowania, 51-metrowy gmach był podobno najwyższym w całym imperium rosyjskim. Nad Warszawą natomiast górował aż do 1934 roku, kiedy to przy placu Napoleona (dzisiejszy plac Powstańców Warszawy) powstał wieżowiec Prudentialu (obecnie Hotel Warszawa).

Budynek bardziej od typowego drapacza chmur przypomina jednak chyba bardziej zamkową wieżę. Budowla jest monumentalna i sprawia wrażenie niezwykle solidnej. Stanowi połączenie kilku stylów architektonicznych. Najbardziej rzucająca się w oczy jest górna, lekko rozszerzająca się wraz z wysokością część budynku. Przed wojną była ona nawet zwieńczona blankami, niczym w obronnej fortecy.

O gmach PAST-y toczyły się już od pierwszego dnia Powstania Warszawskiego zacięte walki. Z powodu zainstalowanej w budynku aparatury łącznościowej był on ważnym celem strategicznym. Ponieważ opór Niemców był wyjątkowo silny, powstańcom udało się zdobyć budynek dopiero po dwudziestu dniach walk.

W 1944 roku budynek został bardzo uszkodzony, po wojnie odbudowano go w nieco zmienionej formie, bez ostatniej kondygnacji. Dobudowano też, w tylnej części budynku, klatkę schodową. Przed wojną mieściła się ona w osobnej, doczepionej do głównego budynku, wieży.

W ostatnich latach ci sami ludzie, którzy walczyli o budynek w czasie Powstania Warszawskiego, musieli zdobywać go po raz drugi. Władze miasta początkowo nie chciały się zgodzić, aby gmach PASTy stał się siedzibą organizacji kombatantów. Ostatecznie jednak spór zakończył się szczęśliwie, symbolicznym przekazaniem budynku kombatantom przez premiera w sierpniu 2001 roku. Aby podkreślić, że jest on siedzibą organizacji kombatanckich, na szczycie budynku umieszczono niedawno symbol Polski Walczącej.

Ostatnio PASTa została niestety nieco zdegradowanana, poprzez dobudowanie do niej (od strony południowo-zachodniej) biurowca o podobnej wysokości. Na szczęście od strony Marszałkowskiej budynek pozostaje dość dobrze wyeksponowany, nieco gorzej od tyłu, gdzie PASTę przytłacza prosta, biała ściana nowego wieżowca (widać to na jednym z poniższych zdjęć).

Zobacz ofertę naszych architektów i projektantów wnętrz